Ticari Fatura ile Proforma Fatura Farkı
Ticari fatura kesinleşmiş satışı belgeleyen resmi ödeme belgesi, proforma fatura ise satış öncesi teklif niteliğindeki ön bilgilendirme belgesidir. Gümrük işlemlerinde ticari fatura zorunlu, proforma fatura ise ön başvurularda kullanılır.
Ticari Fatura ve Proforma Fatura
Ticari fatura (commercial invoice) ve proforma fatura, uluslararası ticarette en sık kullanılan iki fatura türüdür. Her ikisi de benzer bilgiler içerir ancak hukuki nitelikleri, kullanım zamanları ve bağlayıcılıkları temelden farklıdır.
Ticari fatura satışın gerçekleştiğini belirten resmi belgedir ve gümrük kıymeti hesabında esas alınır. Proforma fatura ise satış öncesi teklif belgesidir ve bağlayıcılığı yoktur.
Detaylı Karşılaştırma
| Kriter | Ticari Fatura | Proforma Fatura |
|---|---|---|
| Düzenleme zamanı | Satış sonrası / sevkiyat öncesi | Satış öncesi (teklif aşaması) |
| Hukuki nitelik | Resmi ödeme belgesi | Teklif belgesi |
| Bağlayıcılık | Yasal bağlayıcı | Bağlayıcı değil |
| Muhasebe kaydı | Zorunlu | Gerekli değil |
| Gümrük kullanımı | Kıymet tespiti ve beyanname | Ön bildirim ve izin başvurusu |
| Akreditif | Ödeme için gerekli | Akreditif açılışı için gerekli |
| Başlık | "Commercial Invoice" | "Proforma Invoice" |
Ticari Fatura (Commercial Invoice)
Ticari fatura satış işleminin kesinleştiğini belgeleyen resmi ticari belgedir. İçermesi gereken bilgiler:
- Satıcı ve alıcı bilgileri
- Fatura numarası ve tarihi
- Eşya tanımı, miktarı ve birim fiyatı
- Toplam tutar ve para birimi
- Teslim şekli (Incoterms)
- Ödeme koşulları
- Menşe ülke
- İmza ve kaşe
Ne Zaman Hangisi Kullanılır?
Proforma Fatura Kullanılan Durumlar
- Alıcıya fiyat teklifi sunulması
- Akreditif açılış başvurusu
- İthalat izni başvurusu
- Döviz transfer onayı
- Gümrük ön değerlendirmesi
Ticari Fatura Kullanılan Durumlar
- Gümrük beyannamesi düzenleme
- Gümrük kıymeti belirleme
- Akreditif ödeme talebi
- Muhasebe kaydı
- Vergi beyanı
Sıkça Sorulan Sorular
Proforma fatura ticari faturanın yerini alabilir mi?
Hayır, proforma fatura gümrük beyannamesinde ve resmi işlemlerde ticari faturanın yerini alamaz. Gümrük işlemleri için mutlaka ticari fatura gereklidir.
Proforma fatura ve ticari fatura tutarları farklı olabilir mi?
Evet, proforma fatura teklif niteliğinde olduğundan kesin fiyatla farklılık gösterebilir. Ancak akreditifli işlemlerde tutarların uyumlu olması gerekir.
Her ihracatta ticari fatura düzenlemek zorunlu mu?
Evet, uluslararası ticarette gümrük işlemleri için ticari fatura düzenlenmesi zorunludur. ETGB (mikro ihracat) işlemlerinde basitleştirilmiş fatura yeterlidir.
Ticari fatura hangi dilde düzenlenir?
Ticari fatura genellikle İngilizce düzenlenir. İthalatçı ülke gümrüğü kendi dilinde çeviri talep edebilir. Türkçe ve İngilizce çift dilli fatura yaygın uygulamadır.
Kaynaklar
- ICC Dış Ticaret Belgeleri
- T.C. Ticaret Bakanlığı İhracat Rehberi
- UCP 600 Akreditif Kuralları
Ilgili Makaleler
Konteyner ile Parsiyel Yükleme Farkı: FCL vs LCL
FCL (Full Container Load) tüm konteyneri tek göndericiye tahsis eder, LCL (Less Container Load) farklı göndericilerin yüklerini paylaşımlı konteynerde birleştirir. 15 m³ kırılım noktasında doğru seçim maliyet optimizasyonu sağlar.
Gümrük Müşavirliği ile Gümrük Brokerliği Farkı
Gümrük müşavirliği ve gümrük brokerliği (customs brokerage) aynı mesleğin Türkçe ve İngilizce karşılıklarıdır. Her iki terim de gümrük işlemlerini müşteri adına yürüten lisanslı profesyoneli ifade eder.
Havayolu ile Karayolu Kargo Karşılaştırması
Havayolu en hızlı (1-3 gün) ancak en pahalı taşıma modudur. Karayolu orta hızda (5-10 gün) ve uygun maliyetlidir. Acil, değerli ve küçük gönderilerde havayolu, hacimli yüklerde karayolu tercih edilir.
Karayolu ile Denizyolu Taşımacılık Karşılaştırması
Karayolu hızlı ve esnek, denizyolu ekonomik ve yüksek kapasitelidir. Türkiye-Avrupa hattında karayolu 5-10 gün, denizyolu 10-18 gün sürer. Doğru mod seçimi yük hacmi, aciliyet ve bütçeye bağlıdır.