Proforma Fatura Nedir? Ön Fatura ve Ticari Fatura Farkı
Proforma fatura, satış gerçekleşmeden önce alıcıya sunulan ve ürünün fiyatını, miktarını, teslim şeklini ve diğer ticari koşulları gösteren ön faturadır. Ticari fatura gibi resmi ödeme belgesi değildir, teklif niteliğindedir.
Proforma Fatura Nedir?
Proforma fatura, satış gerçekleşmeden önce alıcıya sunulan ve ürünün fiyatını, miktarını, teslim şeklini (Incoterms), ödeme koşullarını ve diğer ticari koşulları gösteren ön faturadır. İngilizce'de "Proforma Invoice" olarak adlandırılır. Proforma fatura ticari fatura gibi resmi ödeme belgesi değildir; teklif ve ön bilgilendirme niteliğindedir.
Proforma fatura uluslararası ticarette birden fazla amaçla kullanılır: alıcının sipariş onayı için, banka işlemleri için (akreditif açılışı), gümrük idaresine ön bildirim için ve ithalat izni başvurusu için.
Proforma Faturada Yer Alan Bilgiler
- "Proforma Invoice" başlığı: Belgenin ön fatura olduğunu belirtir
- Fatura numarası ve tarihi
- Satıcı ve alıcı bilgileri
- Ürün tanımı: Detaylı eşya açıklaması
- Miktar ve birim fiyat
- Toplam tutar ve para birimi
- Teslim şekli (Incoterms): FOB, CIF, DAP, DDP vb.
- Ödeme koşulları: Peşin, vadeli, akreditif vb.
- Geçerlilik süresi: Teklifin ne kadar süre geçerli olduğu
- Tahmini teslimat süresi
Proforma Fatura ile Ticari Fatura Farkı
| Kriter | Proforma Fatura | Ticari Fatura |
|---|---|---|
| Aşama | Satış öncesi (teklif) | Satış sonrası (kesinleşmiş) |
| Ödeme yükümlülüğü | Yok (teklif) | Var (ödeme belgesi) |
| Gümrük kullanımı | Ön bildirim ve izin başvurusu | Gümrük kıymeti belirleme |
| Muhasebe kaydı | Kayıt gerektirmez | Resmi muhasebe kaydı |
| Bağlayıcılık | Teklif niteliğinde | Yasal bağlayıcı |
Proforma Fatura Kullanım Alanları
- Akreditif açılışı: Alıcı banka için proforma fatura sunar
- İthalat izni: Bazı ülkelerde ithalat için ön onay gerekir
- Gümrük ön bildirimi: Tahmini gümrük vergisi hesaplaması
- Döviz transferi: Bazı ülkelerde döviz transferi için banka proforma ister
- Fiyat teklifi: Resmi fiyat ve koşul bildirimi
Sıkça Sorulan Sorular
Proforma fatura ile teklif arasındaki fark nedir?
Proforma fatura yapılandırılmış ve detaylı bir tekliftir. Fatura formatında hazırlanır ve resmi belgeler için kullanılabilir. Normal teklif daha informel ve esnek olabilir. Pratikte benzer amaçlara hizmet ederler.
Proforma fatura ile gümrük işlemi yapılır mı?
Proforma fatura ile kesin gümrük işlemi yapılamaz. Gümrük beyannamesi ticari fatura (commercial invoice) gerektirir. Ancak proforma fatura ile ön gümrük değerlendirmesi ve ithalat izni alınabilir.
Proforma fatura ne kadar süre geçerlidir?
Geçerlilik süresi satıcı tarafından belirlenir ve belge üzerinde belirtilir. Genellikle 30, 60 veya 90 gün geçerlilik süresi uygulanır. Süre belirtilmemişse makul süre kabul edilir.
Proforma faturadaki fiyat değişebilir mi?
Evet, proforma fatura bağlayıcı değildir. Satıcı nihai ticari faturada farklı fiyat uygulayabilir. Ancak akreditifli işlemlerde proforma ile ticari fatura tutarları uyumlu olmalıdır.
Kaynaklar
- ICC Dış Ticaret Belgeleri
- T.C. Ticaret Bakanlığı İhracat Rehberi
- UCP 600 Akreditif Kuralları
Ilgili Makaleler
Konteyner ile Parsiyel Yükleme Farkı: FCL vs LCL
FCL (Full Container Load) tüm konteyneri tek göndericiye tahsis eder, LCL (Less Container Load) farklı göndericilerin yüklerini paylaşımlı konteynerde birleştirir. 15 m³ kırılım noktasında doğru seçim maliyet optimizasyonu sağlar.
Gümrük Müşavirliği ile Gümrük Brokerliği Farkı
Gümrük müşavirliği ve gümrük brokerliği (customs brokerage) aynı mesleğin Türkçe ve İngilizce karşılıklarıdır. Her iki terim de gümrük işlemlerini müşteri adına yürüten lisanslı profesyoneli ifade eder.
Havayolu ile Karayolu Kargo Karşılaştırması
Havayolu en hızlı (1-3 gün) ancak en pahalı taşıma modudur. Karayolu orta hızda (5-10 gün) ve uygun maliyetlidir. Acil, değerli ve küçük gönderilerde havayolu, hacimli yüklerde karayolu tercih edilir.
Karayolu ile Denizyolu Taşımacılık Karşılaştırması
Karayolu hızlı ve esnek, denizyolu ekonomik ve yüksek kapasitelidir. Türkiye-Avrupa hattında karayolu 5-10 gün, denizyolu 10-18 gün sürer. Doğru mod seçimi yük hacmi, aciliyet ve bütçeye bağlıdır.