Kabotaj Nedir? İç Hat Taşımacılık Hakkı Rehberi

Kabotaj Nedir?

Kabotaj, bir ülkenin sınırları içindeki iki nokta arasındaki taşımacılığın yalnızca o ülke vatandaşlarına veya o ülke bayrağını taşıyan araçlara tanınan ayrıcalıklı haktır. Kabotaj hakkı deniz, kara, hava ve demiryolu taşımacılığının tamamında geçerlidir. Türkiye'de Kabotaj Kanunu 1 Temmuz 1926 tarihinde yürürlüğe girmiş ve her yıl 1 Temmuz Kabotaj ve Denizcilik Bayramı olarak kutlanmaktadır.

Kabotaj kuralı, yabancı taşıyıcıların bir ülke içindeki iki şehir arasında yük veya yolcu taşımasını yasaklar veya kısıtlar. Örneğin Türk plakalı bir TIR Almanya'nın Hamburg ve Münih şehirleri arasında yük taşıyamaz; bu iç hat taşıma yalnızca Alman plakalı araçlara verilmiş bir haktır.

Karayolu Taşımacılığında Kabotaj

AB'de karayolu kabotaj kuralları 1072/2009 sayılı Tüzük ile düzenlenmiştir. Bu kurala göre bir AB üyesi ülke taşıyıcısı başka bir AB ülkesinde uluslararası taşıma sonrasında sınırlı sayıda kabotaj operasyonu yapabilir:

• Uluslararası teslimat sonrası 7 gün içinde en fazla 3 kabotaj operasyonu yapılabilir
• Her kabotaj operasyonu için CMR belgesi düzenlenmelidir
• Son kabotaj teslimatından sonra araç ülkesine dönmelidir

Türkiye AB üyesi olmadığından, Türk plakalı araçlar AB ülkelerinde kabotaj yapma hakkına sahip değildir. AB ülkeleri arasında boş dönüş yapılması gerekmekte ve bu durum maliyetleri artırmaktadır.

Denizyolu Taşımacılığında Kabotaj

Deniz kabotajı, bir ülkenin limanları arasındaki yük ve yolcu taşımacılığının o ülke bandıralı gemilere ayrılmasıdır. Türkiye'de 815 sayılı Kabotaj Kanunu gereği Türk limanları arasındaki taşımacılık Türk bandıralı gemilere aittir. ABD'de Jones Act (1920) benzer bir düzenleme içerir.

Kabotajın Uluslararası Taşımacılığa Etkileri

Türkiye ve Kabotaj

Türkiye-AB karayolu taşımacılığında kabotaj yasağı Türk nakliyeciler için önemli bir maliyet kalemidir. UND verilerine göre Türk TIR'larının yaklaşık %35'i Avrupa'dan boş dönmektedir. Bu durum navlun fiyatlarına yansımaktadır.

AB-Türkiye Gümrük Birliği modernizasyon müzakerelerinde kabotaj hakları gündem maddelerinden biridir. Türk taşıyıcılara sınırlı kabotaj hakkı tanınması maliyetleri düşürebilir ve taşımacılık verimliliğini artırabilir.

Kolay Parsiyel olarak Avrupa dağıtım ağımız sayesinde AB içi son dağıtım operasyonlarını yerel ortaklarımız aracılığıyla gerçekleştiriyoruz. Bu yapı kabotaj kısıtlamalarından etkilenmeden hizmet sunmamızı sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Kabotaj yasağı neden var?

Kabotaj yasağı ülkelerin iç taşımacılık pazarını koruma amacıyla uygulanır. Yerel taşıyıcıların istihdamı, vergi gelirleri ve rekabet dengesi korunur. Ayrıca güvenlik ve düzenleyici standartların uygulanmasını kolaylaştırır.

Türk araçları Avrupa'da kabotaj yapabilir mi?

Hayır, Türkiye AB üyesi olmadığından Türk plakalı araçlar AB ülkeleri içinde kabotaj operasyonu yapamaz. AB üyesi ülke araçları ise kendi aralarında sınırlı kabotaj hakkına sahiptir (7 gün içinde 3 operasyon).

Kabotaj kurallarına uyulmazsa ne olur?

Kabotaj ihlali ağır para cezalarıyla sonuçlanır. AB ülkelerinde cezalar 5.000-15.000 Euro arasında değişir. Tekrarlayan ihlallerde taşıma lisansının askıya alınması veya iptali söz konusu olabilir.

Kabotaj ile transit arasındaki fark nedir?

Transit, yükün bir ülkeden geçerek başka bir ülkeye taşınmasıdır (A ülkesinden C ülkesine B ülkesi üzerinden). Kabotaj ise bir ülke içindeki iki nokta arasında taşıma yapmaktır. Transit taşımacılık serbesttir, kabotaj ise kısıtlıdır.