Hava Konşimentosu (AWB) Nedir? Air Waybill Rehberi
Hava konşimentosu (Air Waybill / AWB), havayolu kargo taşımacılığında yükün teslim alındığını ve taşıma koşullarını belgeleyen resmi taşıma senedidir. IATA kurallarına göre düzenlenir ve deniz konşimentosundan farklı olarak ciro edilemez.
Hava Konşimentosu Nedir?
Hava konşimentosu (Air Waybill / AWB), havayolu kargo taşımacılığında yükün teslim alındığını ve taşıma koşullarını belgeleyen resmi taşıma senedidir. IATA (Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği) standartlarına göre düzenlenir. 1999 Montreal Sözleşmesi havayolu taşımacılığının uluslararası hukuki çerçevesini belirler.
AWB, deniz konşimentosundan (B/L) farklı olarak kıymetli evrak değildir ve ciro edilemez. Bu nedenle AWB mülkiyet belgesi olarak kullanılamaz. Yük yalnızca AWB'de belirtilen alıcıya teslim edilir.
AWB Türleri
| Tür | Düzenleyen | Kullanım |
|---|---|---|
| Master AWB (MAWB) | Havayolu şirketi | Havayolu ile konsolidatör arası |
| House AWB (HAWB) | Freight forwarder | Forwarder ile gönderici arası |
Konsolide gönderilerde forwarder HAWB düzenler ve birden fazla gönderiyi tek MAWB altında birleştirir. MAWB havayolu şirketince, HAWB freight forwarder tarafından düzenlenir.
AWB'de Yer Alan Bilgiler
- Gönderici ve alıcı bilgileri
- Çıkış ve varış havalimanları
- Eşya tanımı, paket sayısı ve ağırlığı
- Boyutlar ve hacimsel ağırlık
- Navlun tutarı ve ödeme şekli
- Özel talimatlar (tehlikeli madde, soğuk zincir vb.)
- Sigorta bilgisi
Havayolu Taşıyıcı Sorumluluğu
Montreal Sözleşmesi kapsamında havayolu taşıyıcısının hasar ve kayıp sorumluluğu kg başına 22 SDR (yaklaşık 27 Euro) ile sınırlıdır. Bu sınır deniz ve karayoluna göre daha yüksektir ancak yine de yüksek değerli yüklerin tam değerini karşılamaz.
e-AWB (Elektronik Hava Konşimentosu)
IATA'nın e-freight girişimi kapsamında kağıt AWB'nin yerini elektronik AWB almaktadır. 2026 itibarıyla global hava kargonun %70'inden fazlası e-AWB ile işlenmektedir. e-AWB kağıt tüketimini azaltır, işlem süresini kısaltır ve hata oranını düşürür.
Sıkça Sorulan Sorular
AWB ile B/L arasındaki fark nedir?
AWB havayolunda, B/L denizyolunda kullanılır. En önemli fark: B/L kıymetli evraktır ve ciro edilebilir. AWB ise ciro edilemez ve mülkiyet belgesi değildir.
MAWB ve HAWB arasındaki fark nedir?
MAWB havayolu şirketi tarafından düzenlenir ve konsolidatör ile havayolu arasındaki sözleşmedir. HAWB freight forwarder tarafından düzenlenir ve gönderici ile forwarder arasındaki sözleşmedir.
Hava kargo ücreti nasıl hesaplanır?
Hava kargo ücreti gerçek ağırlık veya hacimsel ağırlık (volumetric weight) hangisi büyükse o baz alınarak hesaplanır. Hacimsel ağırlık = (en x boy x yükseklik cm) / 6000.
AWB numarası ile kargo takip edilir mi?
Evet, AWB numarası (11 haneli) ile yükün durumu havayolu şirketinin web sitesi üzerinden takip edilebilir. İlk 3 hane havayolu şirketini tanımlar (örn. 235 = Turkish Airlines Cargo).
Kaynaklar
- IATA Air Waybill Standards
- 1999 Montreal Sözleşmesi
- IATA e-freight Programı
- THY Cargo
Ilgili Makaleler
Konteyner ile Parsiyel Yükleme Farkı: FCL vs LCL
FCL (Full Container Load) tüm konteyneri tek göndericiye tahsis eder, LCL (Less Container Load) farklı göndericilerin yüklerini paylaşımlı konteynerde birleştirir. 15 m³ kırılım noktasında doğru seçim maliyet optimizasyonu sağlar.
Gümrük Müşavirliği ile Gümrük Brokerliği Farkı
Gümrük müşavirliği ve gümrük brokerliği (customs brokerage) aynı mesleğin Türkçe ve İngilizce karşılıklarıdır. Her iki terim de gümrük işlemlerini müşteri adına yürüten lisanslı profesyoneli ifade eder.
Havayolu ile Karayolu Kargo Karşılaştırması
Havayolu en hızlı (1-3 gün) ancak en pahalı taşıma modudur. Karayolu orta hızda (5-10 gün) ve uygun maliyetlidir. Acil, değerli ve küçük gönderilerde havayolu, hacimli yüklerde karayolu tercih edilir.
Karayolu ile Denizyolu Taşımacılık Karşılaştırması
Karayolu hızlı ve esnek, denizyolu ekonomik ve yüksek kapasitelidir. Türkiye-Avrupa hattında karayolu 5-10 gün, denizyolu 10-18 gün sürer. Doğru mod seçimi yük hacmi, aciliyet ve bütçeye bağlıdır.