Hariçte İşleme Rejimi Nedir?

Hariçte İşleme Rejimi (HİR), Türkiye'den geçici olarak ihraç edilen eşyanın yurt dışında işlenmesi, onarılması veya montajı yapıldıktan sonra indirimli gümrük vergisi ile geri ithal edilmesini sağlayan özel gümrük rejimidir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 135-148. maddeleri bu rejimi düzenler.

HİR'de gümrük vergisi yalnızca yurt dışında eklenen katma değer (işçilik + malzeme) üzerinden hesaplanır. Orijinal eşyanın değeri vergi matrahından düşülür. Bu durum tam ithalata kıyasla önemli vergi tasarrufu sağlar.

HİR Uygulama Alanları

Onarım: Garanti kapsamında veya ücretli onarım için yurt dışına gönderilen makine ve ekipman
İşleme: Kumaşın yurt dışında boyatılması, metalin kaplanması gibi özel işlemler
Montaj: Parçaların yurt dışında birleştirilerek bitmiş ürün haline getirilmesi
Tamir: Bozulan veya hasar gören ürünlerin onarımı

HİR Avantajları

Kriter	Normal İthalat	HİR ile Geri İthalat
Vergi matrahı	Eşyanın tam CIF değeri	Yalnızca yurt dışı katma değer
Örnek (10.000 EUR eşya, 2.000 EUR işçilik)	12.000 EUR üzerinden vergi	2.000 EUR üzerinden vergi
Gümrük vergisi (%5)	600 EUR	100 EUR
KDV (%20)	2.520 EUR	420 EUR
Toplam vergi	3.120 EUR	520 EUR

HİR Süreci

HİR izni alma: T.C. Ticaret Bakanlığı veya gümrük idaresinden izin alınır
Geçici ihracat: Eşya HİR beyannamesı ile geçici olarak ihraç edilir
Yurt dışı işleme: Eşya hedef ülkede belirlenen işleme tabi tutulur
Geri ithalat: İşlenmiş eşya belirlenen sürede geri getirilir
Vergi hesabı: Yalnızca katma değer üzerinden vergi hesaplanır ve ödenir

HİR Koşulları

Eşyanın Türkiye'de serbest dolaşımda olması gerekir
Yurt dışı işlemenin Türkiye'de yapılmasının mümkün veya ekonomik olmaması
İşleme sonucu elde edilen ürünün tespit edilebilir olması
Belirlenen sürede geri getirilmesi (genellikle 12 ay, uzatılabilir)
Yerli sanayinin zarar görmeyeceğinin tespiti

Sıkça Sorulan Sorular

Garantili onarım için HİR izni gerekli midir?

Evet, garanti kapsamında onarım için bile HİR izni gereklidir. Ancak garanti kapsamında yapılan onarımlarda yurt dışı katma değer sıfır olarak beyan edilir ve gümrük vergisi ödenmez. Yalnızca taşıma giderleri üzerinden KDV hesaplanır.

HİR süresi ne kadardır?

Standart HİR süresi 12 aydır. Süre uzatma talebiyle 24 aya kadar uzatılabilir. Süre aşımında eşya normal ithalat rejimine tabi tutulur ve tam vergi ödenir.

HİR ile DİR arasındaki fark nedir?

DİR (Dahilde İşleme) yurt dışından hammadde getirip Türkiye'de işleyerek ihraç etmeyi, HİR ise Türkiye'den eşya gönderip yurt dışında işleterek geri getirmeyi kapsar. DİR ihracat teşviki, HİR ise işleme kolaylığı sağlar.

Hangi ülkelerde işleme yaptırılabilir?

HİR kapsamında herhangi bir ülkede işleme yaptırılabilir. Ancak ticaret anlaşmaları ve kısıtlamalar dikkate alınmalıdır. AB ülkeleri, Uzak Doğu ve Güney Asya ülkeleri yaygın HİR destinasyonlarıdır.

Hariçte İşleme Rejimi Nedir? Yurt Dışında İşleme Rehberi