FCA Nedir? Free Carrier Teslim Şekli Rehberi
FCA (Free Carrier), satıcının eşyayı ihracat gümrüğünü tamamlayarak belirlenen yerde taşıyıcıya teslim ettiği Incoterms teslim şeklidir. Tüm taşıma modlarında kullanılabilir ve FOB'un karayolu karşılığı olarak yaygın tercih edilir.
FCA Nedir?
FCA (Free Carrier), satıcının eşyayı ihracat gümrüğünü tamamlayarak belirlenen yerde alıcının gösterdiği taşıyıcıya teslim ettiği Incoterms 2020 teslim şeklidir. Türkçe'de "Taşıyıcıya Teslim" olarak ifade edilir. ICC, uluslararası ticarette en çok kullanılması önerilen teslim şekli olarak FCA'yı tavsiye etmektedir.
FCA'nın iki uygulama şekli vardır: satıcının tesisinde teslim (yükleme satıcıya ait) veya başka bir yerde teslim (boşaltma alıcıya ait). İkinci durumda eşya satıcının aracından boşaltılmadan taşıyıcıya teslim edilir.
FCA Sorumluluk Paylaşımı
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Eşyayı hazırlama | ✓ | |
| İhracat gümrüğü | ✓ | |
| Taşıyıcıya teslim | ✓ | |
| Ana taşıma | ✓ | |
| Sigorta | ✓ | |
| İthalat gümrüğü | ✓ | |
| Varış dağıtımı | ✓ |
FCA ile FOB Farkı
| Kriter | FCA | FOB |
|---|---|---|
| Taşıma modu | Tüm modlar | Yalnızca denizyolu |
| Teslim noktası | Belirlenen yer (depo, terminal) | Gemi güvertesi |
| Risk geçişi | Taşıyıcıya teslimde | Gemi güvertesinde |
| Konşimento | 2020'de konşimento seçeneği eklendi | Doğrudan konşimento |
Incoterms 2020 ile FCA'ya önemli bir yenilik eklendi: alıcı taşıyıcıya talimat vererek satıcı adına konşimento düzenlettirilebilir. Bu özellik akreditifli işlemlerde FCA kullanımını kolaylaştırdı.
FCA Avantajları
- Çok modlu kullanım: Karayolu, denizyolu, havayolu ve demiryolunda geçerli
- Net risk geçişi: Risk taşıyıcıya teslimle birlikte açıkça geçer
- İhracat kolaylığı: İhracat gümrüğü satıcıda, en doğal taraf
- ICC tavsiyesi: EXW ve FOB yerine FCA kullanımı önerilir
FCA Ne Zaman Kullanılır?
- Karayolu taşımacılığında (FOB yerine)
- Konteynerle denizyolu taşımacılığında (FOB yerine)
- Alıcı taşımayı kendi organize etmek istediğinde
- Çoklu mod taşımacılığında
Sıkça Sorulan Sorular
FCA neden FOB'dan daha iyi kabul ediliyor?
FOB yalnızca denizyolunda geçerlidir ve risk gemi güvertesinde geçer. Konteyner taşımacılığında eşya gemiden önce terminalde taşıyıcıya teslim edildiğinden, FCA daha uygun bir risk geçiş noktası sunar. ICC bu nedenle konteyner taşımacılığında FOB yerine FCA kullanılmasını tavsiye eder.
FCA'da taşıyıcı kim olabilir?
Taşıyıcı, kamyon firması, forwarder, hat şirketi veya kargo firması olabilir. Alıcı taşıyıcıyı seçer ve satıcıya bildirir. Satıcı eşyayı bu taşıyıcıya teslim eder.
FCA satıcının tesisinde nasıl çalışır?
Satıcının tesisinde teslimde satıcı eşyayı alıcının taşıyıcısının aracına yükler. Yükleme satıcının sorumluluğundadır. Risk yükleme tamamlandığında geçer.
FCA ile EXW arasındaki fark nedir?
EXW'de ihracat gümrüğü alıcıya aittir ve yükleme riski alıcıdadır. FCA'da ihracat gümrüğü satıcıya aittir ve yükleme (satıcı tesisinde) satıcıya aittir. FCA uluslararası ticarette daha pratiktir.
Kaynaklar
- ICC Incoterms 2020
- UNCTAD FCA Best Practices
- T.C. Ticaret Bakanlığı
Ilgili Makaleler
Konteyner ile Parsiyel Yükleme Farkı: FCL vs LCL
FCL (Full Container Load) tüm konteyneri tek göndericiye tahsis eder, LCL (Less Container Load) farklı göndericilerin yüklerini paylaşımlı konteynerde birleştirir. 15 m³ kırılım noktasında doğru seçim maliyet optimizasyonu sağlar.
Gümrük Müşavirliği ile Gümrük Brokerliği Farkı
Gümrük müşavirliği ve gümrük brokerliği (customs brokerage) aynı mesleğin Türkçe ve İngilizce karşılıklarıdır. Her iki terim de gümrük işlemlerini müşteri adına yürüten lisanslı profesyoneli ifade eder.
Havayolu ile Karayolu Kargo Karşılaştırması
Havayolu en hızlı (1-3 gün) ancak en pahalı taşıma modudur. Karayolu orta hızda (5-10 gün) ve uygun maliyetlidir. Acil, değerli ve küçük gönderilerde havayolu, hacimli yüklerde karayolu tercih edilir.
Karayolu ile Denizyolu Taşımacılık Karşılaştırması
Karayolu hızlı ve esnek, denizyolu ekonomik ve yüksek kapasitelidir. Türkiye-Avrupa hattında karayolu 5-10 gün, denizyolu 10-18 gün sürer. Doğru mod seçimi yük hacmi, aciliyet ve bütçeye bağlıdır.