EXW Nedir? Ex Works Teslim Şekli Rehberi
EXW (Ex Works), Incoterms 2020 kapsamında satıcının sorumluluğunun en düşük olduğu teslim şeklidir. Satıcı eşyayı fabrikasında veya deposunda alıcının emrine hazır bulundurur. Taşıma, sigorta, gümrük ve tüm riskler alıcıya aittir.
EXW Nedir?
EXW (Ex Works), Incoterms 2020 kapsamında satıcının sorumluluğunun en düşük olduğu teslim şeklidir. Türkçe'de "Fabrika Teslim" veya "İş Yerinde Teslim" olarak ifade edilir. Satıcı eşyayı kendi fabrikasında, deposunda veya belirtilen başka bir yerde alıcının emrine hazır bulundurur.
EXW'de satıcının sorumluluğu eşyayı hazır hale getirmekle sınırlıdır. Yükleme, taşıma, sigorta, ihracat gümrüğü ve ithalat gümrüğü dahil tüm maliyet ve riskler alıcıya aittir. ICC verilerine göre EXW uluslararası ticarette en yaygın kullanılan beş teslim şeklinden biridir.
Sorumluluk Paylaşımı
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Eşyayı hazırlama | ✓ | |
| Yükleme | ✓ | |
| İhracat gümrüğü | ✓ | |
| Çıkış ülkesi taşıma | ✓ | |
| Ana taşıma (deniz/kara) | ✓ | |
| Sigorta | ✓ | |
| İthalat gümrüğü | ✓ | |
| Varış ülkesi taşıma | ✓ | |
| Boşaltma | ✓ |
EXW'nin Avantajları
Satıcı İçin
- Minimum sorumluluk ve risk
- Taşıma ve gümrük organizasyonu gerektirmez
- Basit fiyatlandırma (yalnızca üretim maliyeti + kar)
Alıcı İçin
- Taşıma sürecini tam kontrol
- Kendi taşıyıcı ve gümrük müşavirini seçme özgürlüğü
- Hacim indirimlerinden yararlanma (birden fazla tedarikçiden toplama)
EXW'nin Dezavantajları
- Alıcı için karmaşıklık: Yabancı ülkede ihracat gümrük işlemleri alıcının sorumluluğundadır
- İhracat gümrüğü sorunu: Bazı ülkelerde yabancı alıcının ihracat beyannamesi vermesi sorunlu olabilir
- Yükleme riski: Satıcının tesisinde yükleme sırasında oluşan hasar alıcının riskindedir
- Belge zorlukları: Alıcı satıcının ülkesindeki belge süreçlerine hakim olmayabilir
EXW Ne Zaman Tercih Edilmelidir?
EXW şu durumlarda uygun bir teslim şeklidir:
- Alıcı güçlü bir lojistik ağına ve ihracat bilgisine sahipse
- Alıcı birden fazla tedarikçiden yük konsolide edecekse
- Satıcının taşıma organizasyonu kapasitesi yoksa
- İç ticaret (aynı ülke içi) yapılıyorsa
Uluslararası ticarette ICC, EXW yerine FCA kullanılmasını tavsiye etmektedir çünkü FCA'da ihracat gümrüğü satıcının sorumluluğundadır ve bu daha pratiktir.
Sıkça Sorulan Sorular
EXW fiyat en düşük fiyat mıdır?
Evet, EXW fiyat satıcının verdiği en düşük fiyattır çünkü yalnızca üretim maliyetini ve karı içerir. Taşıma, sigorta ve gümrük masrafları dahil değildir. Ancak alıcının toplam maliyeti yüksek olabilir çünkü tüm ek masrafları kendisi karşılar.
EXW'de yükleme kimin sorumluluğundadır?
Teknik olarak yükleme alıcının sorumluluğundadır. Ancak uygulamada satıcı genellikle yükleme konusunda yardımcı olur. Yükleme sırasında oluşan hasar riski alıcıya aittir. Bu nedenle ICC, EXW yerine FCA kullanılmasını önerir.
EXW ile FOB arasındaki fark nedir?
EXW'de satıcı eşyayı fabrikada teslim eder, tüm sorumluluk alıcıdadır. FOB'da satıcı eşyayı gemiye yükleyene kadar tüm maliyet ve riskleri taşır. FOB'da ihracat gümrüğü ve limana taşıma satıcıya aittir.
EXW Türkiye'den ihracatta uygun mudur?
Türkiye'den uluslararası ihracatta EXW tercih edilmez çünkü yabancı alıcının Türkiye'de ihracat gümrük işlemi yapması pratik değildir. FCA veya FOB daha uygun seçeneklerdir. Kolay Parsiyel olarak DAP veya DDP teslim şekillerini öneriyoruz.
Kaynaklar
- ICC Incoterms 2020 Resmi Yayını
- Uluslararası Ticaret Odası Türkiye
- UNCTAD Teslim Şekilleri Rehberi
- T.C. Ticaret Bakanlığı
Ilgili Makaleler
Konteyner ile Parsiyel Yükleme Farkı: FCL vs LCL
FCL (Full Container Load) tüm konteyneri tek göndericiye tahsis eder, LCL (Less Container Load) farklı göndericilerin yüklerini paylaşımlı konteynerde birleştirir. 15 m³ kırılım noktasında doğru seçim maliyet optimizasyonu sağlar.
Gümrük Müşavirliği ile Gümrük Brokerliği Farkı
Gümrük müşavirliği ve gümrük brokerliği (customs brokerage) aynı mesleğin Türkçe ve İngilizce karşılıklarıdır. Her iki terim de gümrük işlemlerini müşteri adına yürüten lisanslı profesyoneli ifade eder.
Havayolu ile Karayolu Kargo Karşılaştırması
Havayolu en hızlı (1-3 gün) ancak en pahalı taşıma modudur. Karayolu orta hızda (5-10 gün) ve uygun maliyetlidir. Acil, değerli ve küçük gönderilerde havayolu, hacimli yüklerde karayolu tercih edilir.
Karayolu ile Denizyolu Taşımacılık Karşılaştırması
Karayolu hızlı ve esnek, denizyolu ekonomik ve yüksek kapasitelidir. Türkiye-Avrupa hattında karayolu 5-10 gün, denizyolu 10-18 gün sürer. Doğru mod seçimi yük hacmi, aciliyet ve bütçeye bağlıdır.